Wat is transformationele coaching?

Wist je dat er verschillende vormen van coaching bestaan; transformationele coaching en transactionele coaching? In dit artikel leggen we je uit wat het verschil is tussen deze vormen van coaching, hoe je ze herkent en welke vorm je in onze opleidingen en trainingen leert.

Het verschil tussen transactionele en transformationele coaching

Als je aan iemand vraagt “Ken jij een coach?” dan is het antwoord waarschijnlijk “Ja!”

De voorbeelden van coaches die dan genoemd worden zijn dan over het algemeen een voetbalcoach, schaatscoach, voedingscoach, jobcoach en noem het maar op. Dit zijn de meest voor de hand liggende voorbeelden. Gemiddeld genomen is dit het beeld wat mensen hebben van coaching. In ons vakgebied noemen we deze voorbeelden ‘transactionele’ coaching. Wanneer we het woord ‘transactioneel’ nader verkennen, dan kunnen we zien dat er in het woord een ‘transactie’ zit. Dat is dan ook wat er gebeurt in transactionele coaching. De coach is expert van de inhoud en brengt deze expertise over op de coachee; er vindt een inhoudelijke transactie plaats.

De manier waarop wij coaches opleiden gaat over transformationele coaching. Voordat we hier verder op in gaan, staan we eerst stil bij het uitgangspunt van coaching  om daarna transactionele coaching verder toe te lichten om het verschil tussen beide stromingen goed te kennen.

Het uitgangspunt van coaching

Het essentiële uitgangspunt van coaching is dat het gericht is op wat de coachee (of het team) wil bereiken of anders gezegd, het resultaat dat in de toekomst ligt en dat dit gewenste resultaat door de coachee zelf bepaald wordt. Coachees willen bijvoorbeeld hun gedrag veranderen of een belangrijk doel behalen. Zo heeft elke coachee zijn eigen behoefte om een coach te zoeken met wie er een match is om te gaan samenwerken.

Een paar voorbeelden waarom men coaching wil is het vinden van een nieuwe baan die meer vervulling geeft, het opzetten van een eigen bedrijf of juist de omzet van het huidige bedrijf vergroten, het eigen gedrag veranderen in bepaalde situaties, het aangaan van een nieuwe relatie of het verbeteren van de huidige relatie, effectiever gedrag als leidinggevende of als medewerker, enzovoorts. Weer andere mensen willen meer uit het leven halen of meer gemoedsrust, meer zin aan het leven geven. Kortom, het doel voor coaching is per coachee verschillend. Maar wat dit doel ook is, de coachee is altijd het uitgangspunt.

Wat is Transactionele coaching

Een goed voorbeeld van transactionele coaching is een coach op het werk. In veel organisaties worden nieuwe medewerkers of medewerkers die een nieuwe interne baan hebben gekregen begeleid in hun nieuwe werk. De begeleider heeft dus inhoudelijke kennis van het werk en is inhoudelijk heel goed in staat om deze kennis over te dragen op de nieuwe medewerker, zodat de inwerkperiode effectief en efficiënt verloopt en de nieuwe medewerker goed is klaargestoomd voor zijn baan. Zo’n inhoudelijke begeleider wordt ook wel een mentor genoemd en is een voorbeeld van transactionele coaching. In dit voorbeeld noemen we dat een mentorcoach.

Een vorm van transactionele coaching wordt prachtig weergegeven in de film The Kings Speech (2010, Tom Hooper). In deze film ontvangt de Koning van Engeland coaching op zijn stotteren, zodat hij zijn toespraken perfect kan doen.

Een ander voorbeeld van transactionele coaching is de deelname van Sven Kramer aan de Olympische Spelen in 2010 (Vancouver) waar hij zijn gouden medaille op de 10km schaatsen miste. Coach Gerard Kemkers ‘verwees’ hem naar de binnenbaan, terwijl hij juist naar de buitenbaan moest. Verbouwereerde Sven besloot naar ‘binnen’ te gaan en vergooide daarmee het olympische goud.

Kenmerken transactionele coaching

Kenmerkend in deze twee voorbeelden van transactionele coaching is dat de coach expert is op de inhoud. De coach in de film The Kings Speech is expert op het gebied van stotteren en Gerard Kemkers is expert op het gebied van schaatsen. Daarnaast is kenmerkend dat in beide gevallen een afhankelijkheidsrelatie is ontstaan tussen de coach en de coachee. Sven heeft Gerard ‘nodig’ als zijn coach en de Koning heeft Lionel als coach ‘nodig.’ Zonder coach kan de prestatie waarschijnlijk niet of minder goed geleverd worden.

Deze twee voorbeelden zouden we een transactionele vorm van mentorcoaching kunnen noemen. Een vorm van coaching die bekend is bij het brede publiek.

Wat is Transformationele coaching?

Dan de andere stroming waarover ik eerder sprak, Transformationele coaching. Wat houdt dat in?

De International Coaching Federation (ICF) hanteert de volgende definitie van coaching:

“Partnering with clients in a thought-provoking and creative process that inspires them to maximize their personal and professional potential.”

Vrij vertaald betekent dit ‘op een creatieve manier samenwerken met een coachee waarbij het bewustzijn wordt uitgedaagd en de coachee geïnspireerd raakt tot het ontwikkelen van zijn persoonlijk en professioneel potentieel.’

Wat wij aan deze definitie toevoegen is:

“Coachen is het creëren van een relatie tussen de coach en de coachee, gebaseerd op veiligheid en vertrouwen en waarin buitengewone resultaten worden behaald.”

Wat bedoelen we met ‘buitengewone’ resultaten in coaching?

Niet het vergroten van een omzet van €10.000 naar €1 miljoen. Of van niets naar iets heel groots. Nee, met ‘buitengewoon’ bedoelen we een resultaat dat buiten jouw ‘gewone’ ligt. Met andere woorden, als het ‘gewoon’ was om te doen of te hebben, dan had men geen coach gezocht. Een buitengewoon resultaat is dus een resultaat dat niet voor de hand ligt voor de coachee, anders was het er al.

We noemen dit ‘transformationeel’ coachen. Dit betekent dat de coachee in zijn eigen gedrag een transformatie ondergaat. Met andere woorden; iets in het gedrag wordt (duurzaam) anders. Bij transformationele coaching gaat het dus niet om de inhoud, het onderwerp van coaching. Het gaat juist om het gedrag van de coachee. Als coach ben je dus geen expert, de coachee is zelf de expert! Als coach begeleid je de coachee door te luisteren en vragen te stellen, zodat de coachee zich bewust wordt van zijn gedrag, inzichten krijgt en op basis daarvan keuzes maakt en in actie komt. En, als coach hoeft je dus niets te weten van welke inhoud dan ook, je coacht namelijk de persoon.

Geen afhankelijkheid

Wanneer je iemand gaat coachen in een traject, dan vindt deze coaching plaats op een vooraf door de coachee bepaald en vastgesteld doel. Dit doel is leidend voor het coachingtraject en wordt alleen bepaald door de coachee. Een coach kan hierbij ondersteunen door vragen te stellen om het doel helder te krijgen, maar doet vooral geen suggesties van welke aard dan ook. De bedoeling is dat het doel aan het einde van het traject behaald is en dat de coaching kan stoppen. De coachee heeft een ontwikkeling in het denken en gedrag meegemaakt (transformatie). Daarbinnen kan deze nu zelfstandig het nieuwe gedrag laten zien en daarmee de eerdere obstakels van zijn doel zelfstandig overwinnen. Of anders gesteld, de coachee is zich nu onbewust bekwaam geworden.

In tegenstelling tot transactionele coaching heeft de coachee de coach dus niet meer nodig, er is geen afhankelijkheid ontstaan.

Een voorbeeld van transformationele coaching

Een leidinggevende van een team vindt het lastig om te delegeren. Hij heeft de (beperkende) overtuiging dat wanneer hij (te)veel bij zijn team neerlegt en hij dus niet meewerkt dat ze hem niet ‘one of the guys’ noemen, dat hij er niet bij hoort en ze hem dus minder accepteren. Het doel in dit coachingstraject is leren delegeren.

Na een aantal gesprekken met de leidinggevende heeft hij gereflecteerd op de situatie, ervan geleerd en gekozen voor nieuwe acties en dus ook voor nieuw gedrag. Daardoor is zijn (beperkende) overtuiging veranderd in: “het is mijn taak om te delegeren en daardoor wordt mijn team effectiever.” Door deze verandering van perspectief heeft de leidinggevende zichzelf ruimte gegeven om te delegeren, zonder last te hebben van de overtuiging dat hij anders niet geaccepteerd zou worden.

Een ander voorbeeld van transformationele coaching 

Een coachee wil in de relatie met zijn levenspartner meer diepgang en verbinding ervaren. De waarden die hij in zijn relatie belangrijk vindt zijn integriteit, liefde, verbinding en hartstocht. Echter, in zijn gedrag ziet hij deze waarden niet terug en dat wil hij heel graag leren. Na elk gesprek met jou als coach heb je hem in actie gebracht (accountable gemaakt) om het inzicht dat hij in jullie gesprek heeft opgedaan om te zetten in concrete acties. Na verloop van tijd heeft de coachee geleerd om zijn gedrag te veranderen en toe te passen in zijn relatie en ervaart hij meer diepgang en verbinding.

In beide voorbeelden heeft de coach focus gehad en begeleiding gegeven op het gedrag van de coachee en niet de inhoud. De coachee is namelijk expert op zijn eigen leven. Daarnaast is er geen afhankelijkheidsrelatie ontstaan, want de coachee heeft de bewustwording en inzichten geïntegreerd in zijn leven en kan zonder de coach verder. Er is een leeromgeving gecreëerd, waarin vertrouwen aanwezig is en waarbinnen de coachee door inzichten anders gaat denken, doen en ervaren.

In transformationele coaching is er geen hiërarchie, juist gelijkwaardigheid. Er ligt meer focus op samenwerking en partnerschap, de coach is geen expert over het onderwerp/leven van de coachee. Dat is de coachee zelf.

Verschillende vormen van coaching kort samengevat

  • Transactionele coaching: de coach is de expert van de inhoud en is er een bepaalde mate van afhankelijkheid tussen de coach en de coachee.
  • Transformationele coaching; de coachee is de expert van zijn leven. De coach focust op het gedrag van de coachee en de verandering daarin om het doel te bereiken. Er is meer sprake van gelijkwaardigheid en partnerschap dan van afhankelijkheid in de relatie.

Transformationeel leren coachen in de opleiding Co-Creatie 


Duurzame impact op het gedrag van een coachee op een manier waarop deze volledig in eigen kracht komt te staan? In onze coachingsopleiding Co-Creatie wordt je opgeleid tot transformationeel coach of transformationeel coachend leidinggevende.

De opleiding start 2 maal per jaar start en is als één van de weinige opleidingen in Nederland ACTP ICF geaccrediteerd. Meer informatie over Co-Creatie, kijk dan hier? Of stuur een email naar info@iaai.nl voor een vrijblijvende afspraak onder het genot van een drankje.